THÔNG TIN VỀ LUẬN ÁN TIẾN SĨ
- Họ và tên nghiên cứu sinh: Vũ Lê Vân Khánh 2.Giới tính: Nữ
3. Ngày sinh: 11/09/1988 4. Nơi sinh: Đồng Nai
5. Quyết định công nhận nghiên cứu sinh: 592/QĐ-VNLNT ngày 28/12/2022
6. Các thay đổi trong quá trình đào tạo:
– Chỉnh sửa tên Luận án “ Nghiên cứu công nghệ chế tạo Selen nano bằng phương pháp chiếu xạ máy gia tốc và ứng dụng kháng ung thư trên tế bào” thành “ Nghiên cứu công nghệ chế tạo Selen nano bằng phương pháp chiếu xạ chùm tia điện tử và khảo sát khả năng kháng ung thư trên tế bào.”
- Tên đề tài luận án: Nghiên cứu công nghệ chế tạo selen nano bằng phương pháp chiếu xạ chùm tia điện tử và khảo sát khả năng kháng ung thư trên tế bào.
- Chuyên ngành: Hóa Vô Cơ 9. Mã số: 9.44.01.13
10. Cán bộ hướng dẫn khoa học: Hướng dẫn 1: GS.TS. Phan Đình Tuấn
Hướng dẫn 2: GS.TS. Nguyễn Quốc Hiến
- Tóm tắt các kết quả mới của luận án:
– Nghiên cứu chế tạo thành công selen nano (SeNPs) kích thước hạt 26–35 nm, dạng hình cầu bằng chiếu xạ chùm tia điện tử từ dung dịch H2SeO3, đồng thời nghiên cứu ảnh hưởng của các yếu tố: nồng độ Se4+, nồng độ của chất ổn định, bề dày lớp dung dịch, liều xạ, loại chất ổn định và chọn ra các thông số phù hợp đế chế tạo SeNPs như sau: nồng độ Se4+ 1,25 mM; nồng độ chất ổn định gum arabic 1% (w/v); liều xạ 10 kGy; chiều dày dung dịch 2,5 cm. Trên cơ sở đó, nghiên cứu đã đề xuất được quy trình tổng hợp hạt SeNPs dạng dung dịch.
– Khả năng ổn định của oligochitosan (OCS), chitosan (CTS) và gum arabic (GA) được khảo sát trong cùng điều kiện chiếu xạ đã chọn. Tất cả các hệ đều tạo ra hạt SeNPs hình cầu với sự khác biệt kích thước không đáng kể. Khi khảo sát độ bền theo thời gian ở 5°C và 27°C, GA cho khả năng ổn định vượt trội ở cả hai điều kiện, duy trì tốt độ bền keo, màu sắc và kích thước hạt. Từ đó luận án chọn GA là chất ổn định hiệu quả nhất hiện thời cho hệ SeNPs
– SeNPs/GA dạng bột được chế tạo bằng phương pháp sấy phun và sấy thăng hoa đều giữ nguyên tính chất đặc trưng của SeNPs,. Sản phẩm có độ tinh khiết cao với các nguyên tố chính C, O và Se cùng hàm lượng nhỏ các khoáng tự nhiên K, Ca. Kích thước SeNPs sau khi sấy lớn hơn so với dạng dung dịch ban đầu, nhưng vẫn dưới 100 nm.
– Hoạt tính chống oxy hoá và khả năng kháng ung thư trên các dòng tế bào Hela, MCF7 và tế bào thường cũng được khảo sát với SeNPs dạng dung dịch và dạng bột. Đặc biệt, SeNPs/GA dạng dung dịch có hiệu lực mạnh và tính chọn lọc cao trên tế bào HeLa (IC50 bằng 2,95 µg/mL; SI bằng 17), vượt trội so với dạng bột, tuy nhiên loại này lại không có tính chọn lọc trên tế bào MCF7. Quan sát trên kính hiển vi ghi nhận tế bào HeLa sau xử lý bị co tròn, mất bám dính và nhân cô đặc – đặc trưng của hiện tượng chết theo chương trình. Các kết quả này khẳng định tính ưu việt của SeNPs/GA chế tạo bằng chiếu xạ và tiềm năng ứng dụng trong điều trị ung thư cổ tử cung.
- Khả năng ứng dụng thực tiễn:
– Ứng dụng trong hỗ trợ điều trị ung thư và thực phẩm bảo vệ sức khỏe: SeNPs có khả năng ức chế tế bào ung thư, hoạt tính kháng oxy hóa cao và độ an toàn tốt đối với tế bào thường, phù hợp định hướng phát triển các sản phẩm hỗ trợ điều trị ung thư và tăng cường sức khỏe.
– Ứng dụng công nghệ chiếu xạ quy mô công nghiệp: Công nghệ chiếu xạ chùm tia điện tử cho phép chế tạo SeNPs với độ tinh khiết cao, không sử dụng hóa chất bổ sung, đồng thời có khả năng mở rộng sản xuất quy mô lớn để phục vụ lĩnh vực y dược.
– Hiệu quả kinh tế và khả năng thương mại hóa: Quy trình chế tạo SeNPs dạng bột (sấy phun và sấy thăng hoa) giúp sản phẩm dễ bảo quản, vận chuyển và tích hợp vào các dạng bào chế khác nhau, góp phần nâng cao khả năng ứng dụng thực tiễn và giảm phụ thuộc vào sản phẩm nhập khẩu.
- Các hướng nghiên cứu tiếp theo:
– Thực hiện các thử nghiệm in vivo và đánh giá độc tính hệ thống để hoàn thiện hồ sơ sinh học của vật liệu SeNPs/GA và phát triển quy trình chế tạo SeNPs/GA ở quy mô pilot hướng tới thương mại hóa sản phẩm.
– Tiếp tục nghiên cứu mở rộng hoạt tính kháng ung thư trên các dòng tế bào ung thư đa dạng trên người để khẳng định phổ tác dụng và tính chọn lọc ưu việt của hệ selen nano này.
- Các công trình công bố liên quan đến luận án:
[1] Khanh Le Van Vu, Ngoc Thi Thanh Tran, Duy Ngoc Nguyen, Linh Thi Truc Nguyen, Tuan Dinh Phan, Application of electron beam irradiation for selenium nanoparticles production using gum Arabic as stabilizer. Radiation Physics and Chemistry, 2023, 211, 111061. ( WoS/Scopus;SCIE JCR 2023 IF: 2.8/Q2) https://doi.org/10.1016/j.radphyschem.2023.111061
[2] Kiet Vo Anh, Truong Thi Bich Ngoc, Tran Thi Thanh Ngoc, Nguyen Ngoc Duy, Dang Thi Phuong Thao, Tran Linh Thuoc, Phan Dinh Tuan, and Vu Le Van Khanh. Therapeutic potential of electron beam and gamma irradiation synthesized selenium nanoparticles for health care. Materials Research Express, 2023, 10(12), 125005. (WoS/Scopus;SCIE JCR 2023 IF: 2.3/Q2) https://doi.org/10.1088/2053-1591/ad135a
[3] Le Van Khanh, Vu, Tran Thi Thanh Ngoc, Nguyen Ngoc Duy, Nguyen Thi Truc Linh, Nguyen Thi Nhu Dung, and Phan Dinh Tuan. Comparison of selenium nanoparticles produced by electron beam, gamma irradiation and their stability. Tạp chí phân tích Hóa, Lý và Sinh học – Tập 29, số 03/2023, 130-134
[4] Vũ Lê Vân Khánh, Trần Thanh Ngọc, Nguyễn Ngọc Duy, Nguyễn Thị Trúc Linh, Đặng thị Phương Thảo, Mai Thanh Tùng, Phan Đình Tuấn, So sánh độ ổn định của hạt selen nano tạo thành bằng bức xạ chùm tia điện tử và bức xạ Gamma, Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 5, Nha Trang, 09-11/2023.
[luận án NCS Vũ Lê Vân Khánhluận án NCS Vũ Lê Vân Khánh5] Vũ Lê Vân Khánh, Trần Thanh Ngọc, Nguyễn Ngọc Duy, Nguyễn Thị Trúc Linh, Đặng thị Phương Thảo, Mai Thanh Tùng, Phan Đình Tuấn, Tổng hợp hạt selen nano bằn gphương pháp chiếu xạ chùm tia điện tử sử dụng Gôm Arabic làm chất ổn định, Hội nghị Khoa học và Công nghệ hạt nhân toàn quốc lần thứ 5, Nha Trang, 09-11/2023.